#14 Heijunka

1. Nazwa metody

Heijunka (平準化)

2. Nazwy alternatywne

Wyrównywanie produkcji, Production Leveling, Production Smoothing

3. Krótki opis

Heijunka to metoda wyrównywania obciążenia produkcyjnego zarówno pod względem wielkości (ilości), jak i asortymentu (rodzaju) produktów. Zamiast produkcji dużych partii jednego produktu na podstawie bieżących zamówień, wytwarza się mniejsze partie różnych produktów w powtarzającym się cyklu.

4. Cel / Kiedy stosować

Służy do eliminowania ekstremalnych wahań popytu, które powodują przeciążenie (Muri) i nierównomierność (Mura) w procesach. Tworzy przewidywalne i stabilne środowisko dla pracowników i dostawców. Jest to zaawansowana technika Lean, której zastosowanie jest możliwe dopiero po pomyślnym wdrożeniu SMED (szybkich zmian konfiguracji).

5. Sposób postępowania / Jak ją stosować

1. Przeanalizuj popyt: Określ całkowity popyt w danym okresie (np. miesiącu) dla poszczególnych rodzajów produktów.
Przykład: Miesięczny popyt wynosi 1000 sztuk produktu A, 500 sztuk produktu B i 500 sztuk produktu C.
2. Oblicz cykl produkcyjny: Określ najmniejszy możliwy powtarzalny wzór produkcji. W naszym przykładzie stosunek A:B:C wynosi 2:1:1. Podstawowym cyklem może być A-B-A-C.
3. Podziel produkcję na małe, równomierne partie: zamiast produkować w jednym tygodniu wyłącznie produkt A, a w kolejnym B i C, podziel produkcję równomiernie na każdy dzień
.* Podejście tradycyjne (bez Heijunki):
A-A-A-A-A-A-A-A-B-B-B-B-C-C-C-C* Podejście z wykorzystaniem Heijunki: A-B-A-C-A-B-A-C-A-B-A-C...
4. Wprowadź Heijunka Box: Często stosuje się narzędzie wizualne „Heijunka Box” (lub tablicę Kanban). Jest to tablica z siatką, gdzie wiersze reprezentują produkty, a kolumny – przedziały czasowe (np. godziny). W poszczególne pola wkłada się karty Kanban, które sygnalizują, co i kiedy ma być wyprodukowane. Operator w regularnych odstępach czasu pobiera kolejną kartę z tablicy i realizuje produkcję zgodnie z nią.
5. Zapewnij odpowiednie warunki: Heijunka wymaga bardzo krótkich czasów przezbrojenia (SMED) oraz wysokiej stabilności procesów (niskiej awaryjności i wysokiej jakości).

6. Przykład z praktyki

Producent samochodów Toyota otrzymuje zamówienia na różne modele z różnym wyposażeniem (np. sedan, kombi, z oknem dachowym lub bez). Zamiast wyprodukować 500 sedanów, a następnie przestawiać linię produkcyjną i wyprodukować 300 kombi, stosują metodę Heijunka. Ich linia montażowa jest w stanie produkować samochody w małych partiach, a nawet w sekwencji pojedynczych sztuk (One-Piece Flow), np. sedan-kombi-sedan-sedan-kombi. Pozwala im to elastycznie reagować na popyt, a jednocześnie zapewnia stabilne obciążenie dla dostawców, którzy muszą dostarczać części w małych, regularnych partiach.

7. Zalety

- Przewidywalność i stabilność: Zmniejsza stres i chaos zarówno w warsztacie, jak i w łańcuchu dostaw.
- Zmniejszenie zapasów: Eliminuje konieczność utrzymywania dużych zapasów gotowych produktów „na wszelki wypadek”.
- Elastyczność: Firma jest w stanie dostarczyć klientowi żądany produkt znacznie szybciej
.- Optymalne wykorzystanie zasobów: Zapobiega naprzemiennym okresom przeciążenia i bezczynności pracowników oraz maszyn.

8. Ryzyko / Limity

- Wymaga niezwykle krótkich czasów przezbrojenia: bez skutecznego SMED wdrożenie Heijunka jest niemożliwe, ponieważ częste przezbrojenia zniweczyłyby wydajność.
- Wymaga wysokiej dyscypliny i stabilności: procesy muszą być bardzo niezawodne (wysoka jakość, niska awaryjność maszyn).
- Złożoność wdrożenia: jest to jedna z najtrudniejszych technik Lean do prawidłowego wdrożenia i utrzymania.
- Nieodpowiednia dla produkcji na zamówienie z unikalnymi produktami: Heijunka działa najlepiej w przypadku rodzin produktów o pewnym stopniu powtarzalności.

9. Wskazówki z praktyki

- Heijunka Box to kluczowe narzędzie wizualne: pomaga wszystkim pracownikom w hali produkcyjnej zrozumieć, co będzie się działo w najbliższych godzinach i w jaki sposób zlecenia produkcyjne są ze sobą powiązane.
- Zacznij od wyrównania wielkości produkcji, a dopiero potem dodaj różnorodność asortymentu: najpierw postaraj się codziennie wytwarzać tę samą łączną ilość produktów. Dopiero potem zajmijcie się wyrównaniem asortymentu różnych rodzajów produktów.
- Nie zapominajcie o dostawcach: komunikujcie się z dostawcami i włączcie ich do systemu. Heijunka oznacza dla nich stabilne i przewidywalne zamówienia zamiast sporadycznych dużych zamówień.