#63 Darboğaz analizi

1. Yöntemin adı

Darboğaz analizi (Darboğaz analizi)

2. Alternatif isimler

Kısıtlamaların analizi

3. Kısa açıklama

Darboğaz, süreç içinde en düşük kapasiteye sahip olan ve dolayısıyla tüm sistemin toplam verimini sınırlayan noktadır. Darboğaz analizi, bu noktaları belirleme, ölçme ve sistematik olarak çözme sürecidir.

4. Amaç / Ne zaman kullanılır

Genel performans, hız veya işlem kapasitesini artırmak gerektiğinde her zaman kullanılır. Genel bir iyileştirme yerine en zayıf halkaya odaklanır; çünkü darboğazın dışındaki herhangi bir iyileştirme sadece israf olur. Bu, Kısıtlamalar Teorisi (TOC) ilkelerinin pratik bir uygulamasıdır.

5. Uygulama / Nasıl uygulanır?

1. Süreci haritalandırın: Bir süreç haritası (İş Akışı Haritası, VSM) oluşturun ve tek tek adımları belirleyin.
2. Verileri toplayın: Her adım için temel ölçütleri ölçün: döngü süresi, kapasite (saatte kaç birim) ve kullanım oranı.
3. Dar boğazı belirleyin: Dar boğaz, aşağıdaki özelliklere sahip adımdır
:- En uzun döngü süresine sahip olan
.- En düşük kapasiteye sahip olan
.- En yüksek kullanım oranına sahip olan (genellikle %100'e yakın).
- Önünde stok birikiyor veya iş bekliyor.
4. Nedenleri analiz edin: Söz konusu adımın neden darboğaz olduğunu belirleyin (örn. eski bir makine, karmaşık bir manuel süreç, personel eksikliği).
5. Çözümleri uygulayın: TOC’nin beş adımını uygulayın. Kullanım oranını en üst düzeye çıkarmaya ve ardından darboğazın kapasitesini artırmaya odaklanın.

6. Uygulamadan bir örnek

Bir fast food restoranında yapılan analiz, darboğazın yemek hazırlığı değil, kasa olduğunu ortaya çıkardı. Öğle yemeği saatlerinde kasada uzun bir kuyruk oluşuyordu (stok birikimi). Mutfak, yemekleri 2 dakikada hazırlayabilse de, kasiyer bir müşterinin işlemlerini ortalama 3 dakikada tamamlayabiliyordu. Çözüm: Öğle yemeği yoğun saatlerinde ikinci bir kasa eklemek veya self-servis kioskları kurmak.

7. Avantajlar

- Hedefe yönelik ve etkili iyileştirme
.- İyileştirme yatırımlarının getirisinin en üst düzeye çıkarılması
.- Akışın akıcılığını artırır ve toplam işlem süresini kısaltır
.- Anlaşılması ve görselleştirilmesi kolaydır.

8. Riskler / Sınırlar

- Değişken darboğazlar: Bazı sistemlerde darboğaz, ürün karışımına veya diğer faktörlere bağlı olarak değişebilir.
- Değişkenliğin göz ardı edilmesi: Analiz genellikle ortalama değerlere odaklanır ve rastgele dalgalanmaların ve arızaların etkisini hafife alabilir.
- Yanlış tanımlama, gereksiz yatırımlara yol açar.

9. Uygulamadan İpuçları

- Gemba’ya git: Darboğazı bulmanın en iyi yolu, süreci doğrudan yerinde incelemek ve işin nerede biriktiğini aramaktır.
- Darboğaz her zaman bir makine değildir: Darboğaz, bir kişi (ör. tek onaylayıcı), bir departman veya hatta bir kural ya da şirket politikası da olabilir.
- Darboğaz ile kısıtlamayı birbirinden ayırın: TOC’de “kısıtlama” (constraint), siyasi veya piyasa kaynaklı da olabilen daha geniş bir kavramdır. “Darboğaz” ise genellikle süreçteki fiziksel kapasite kısıtlamasıdır.