#34 Risk Değerlendirme Matrisi

1. Yöntemin adı

Risk Değerlendirme Matrisi

2. Alternatif isimler

Olasılık ve Etki Matrisi, Risk Matrisi

3. Kısa açıklama

Risk değerlendirme matrisi, iki temel boyuta dayalı olarak riskleri değerlendirmek ve önceliklendirmek için kullanılan görsel bir araçtır: riskin gerçekleşme olasılığı (Probability/Likelihood) ve gerçekleşmesi durumunda yaratacağı etki (Impact/Severity).

4. Amaç / Ne zaman kullanılır

Proje yönetiminde, FMEA’da, iş güvenliği (BOZP) alanında ve risklerin sistematik olarak yönetilmesi gereken her yerde kullanılır. Hangi risklerin acil olarak ele alınması gerektiğini ve hangilerinin kabul edilebilir olduğunu belirlemeye yardımcı olur.

5. Uygulama / Nasıl uygulanır?

1. Riskleri belirleyin: Proje veya süreçle ilgili tüm olası risklerin bir listesini oluşturun.
2. Ölçekleri tanımlayın: Olasılık (örn. 1-5, "çok düşük" ile "neredeyse kesin" arasında) ve etki (örn. 1-5, "önemsiz" ile "felaket" arasında) için ölçekler oluşturun.
3. Matris oluşturun: Bir ekseni olasılık, diğer ekseni etki olacak şekilde bir matris çizin (örn. 5x5). Her hücreyi risk düzeyine göre renklerle işaretleyin (örn. Yeşil = düşük, Sarı = orta, Kırmızı = yüksek).
4. Riskleri değerlendirin ve yerleştirin: Tanımlanan her risk için olasılığını ve etkisini değerlendirin ve matrisin ilgili hücresine yerleştirin.
5. Müdahale planı oluşturun: Her risk için (özellikle kırmızı ve sarı bölgedekiler için) bir strateji belirleyin
:- Önlemek (Avoid): Riskin hiç ortaya çıkmaması için planı değiştirin.
- Azaltma (Mitigate): Olasılık veya etkiyi azaltmak için önlemler alın.
- Aktarma (Transfer): Riski üçüncü bir tarafa aktarın (örn. sigorta).
- Kabul Etme (Accept): Hiçbir şey yapmayın ve olası sonuçları kabul edin (genellikle yeşil bölgedeki riskler için).

6. Uygulamadan bir örnek

Açık havada düzenlenecek kurumsal etkinlik planlaması sırasında bazı riskler tespit edildi. "Kötü hava koşulları (yağmur)" riski şu şekilde değerlendirildi: Olasılık = 4 (olası), Etki = 4 (yüksek, etkinliği mahveder). Matriste bu risk kırmızı bölgede yer aldı. Risk azaltma stratejisi (Mitigate): Ekip, "yağmurlu hava senaryosu" için büyük bir çadır temin etti.

7. Avantajlar

- Görsel önceliklendirme: Hangi risklerin en acil olduğunu basit ve anlaşılır bir şekilde gösterir
.- Yapılandırılmış yaklaşım: Hiçbir önemli riskin gözden kaçmamasını sağlar.
- Karar verme desteği: Risk yönetimi için kaynak tahsisine mantıklı bir temel sağlar
.- İletişimi geliştirir: Ekip içinde ve yönetimle riskler hakkında tartışmayı kolaylaştırır.

8. Riskler / Sınırlar

- Öznellik: Olasılık ve etkinin değerlendirilmesi genellikle özneldir ve tahminlere dayanır
.- Yanlış bir kesinlik hissi: Matris, öznel girdilere dayanmasına rağmen bilimsel bir kesinlik izlenimi yaratabilir.
- Karşılıklı ilişkileri dikkate almaz: Bir riskin başka bir riski tetikleyebileceği durumları ele almaz
.- Farklı risk toleransı: Farklı kişiler aynı riski farklı şekillerde algılayabilir.

9. Uygulamadan İpuçları

- Ölçekleri önceden belirleyin: Değerlendirmeye başlamadan önce, ekip olarak “olasılık 3” veya “etki 4”ün tam olarak ne anlama geldiği konusunda mutabık kalın. Bu, bakış açınızı uyumlu hale getirmenize yardımcı olacaktır.
- Tekrar tekrar kullanın: Risk matrisi tek seferlik bir belge değildir. Proje boyunca düzenli olarak güncelleyin.
- Tartışmaya odaklanın: Asıl değer, riski bir hücreye yerleştirmekte değil, buna yol açan tartışmada yatmaktadır.