#14 Heijunka

1. Yöntemin adı

Heijunka (平準化)

2. Alternatif isimler

Üretim dengeleme, Üretim Seviyelendirme, Üretim Düzgünleştirme

3. Kısa açıklama

Heijunka, hem hacim (miktar) hem de ürün karışımı (türü) açısından üretim yükünü dengelemeye yönelik bir yöntemdir. Mevcut siparişlere göre tek bir üründen büyük partiler üretmek yerine, tekrarlanan bir döngü içinde farklı ürünlerden daha küçük partiler üretilir.

4. Amaç / Ne zaman kullanılır

Süreçlerde aşırı yük (Muri) ve dengesizlik (Mura) yaratan aşırı talep dalgalanmalarını ortadan kaldırmak için kullanılır. Çalışanlar ve tedarikçiler için öngörülebilir ve istikrarlı bir ortam yaratır. Bu, SMED’in (hızlı ayarlamalar) başarılı bir şekilde uygulanmasından sonra mümkün hale gelen gelişmiş bir Yalın tekniktir.

5. Uygulama / Nasıl uygulanır?

1. Talebi analiz et: Belirli bir dönem (örn. bir ay) için her bir ürün türüne yönelik toplam talebi belirle.
Örnek: Aylık talep, A ürününden 1000 adet, B ürününden 500 adet ve C ürününden 500 adettir.
2. Üretim döngüsünü hesaplayın: Mümkün olan en küçük tekrarlanan üretim modelini belirleyin. Örneğimizde A:B:C oranı 2:1:1’dir. Temel döngü A-B-A-C şeklinde olabilir.
3. Üretimi küçük, eşit partilere bölün: Bir hafta sadece A ürününü, sonraki hafta B ve C ürünlerini üretmek yerine, üretimi her güne eşit olarak bölün
.* Geleneksel yaklaşım (Heijunka olmadan):
A-A-A-A-A-A-A-A-B-B-B-B-C-C-C-C* Heijunka ile yaklaşım: A-B-A-C-A-B-A-C-A-B-A-C...
4. Heijunka Kutusu'nu uygulayın: Sık sık "Heijunka Kutusu" (veya Kanban panosu) adlı görsel bir araç kullanılır. Bu, satırların ürünleri, sütunların ise zaman aralıklarını (örn. saatler) temsil ettiği ızgaralı bir panodur. Tek tek kutulara, neyin ne zaman üretileceğini belirten Kanban kartları yerleştirilir. Operatör, düzenli aralıklarla kutudan bir sonraki kartı alır ve ona göre üretim yapar.
5. Ön koşulları sağlayın: Heijunka, çok kısa yeniden ayarlama süreleri (SMED) ve yüksek süreç istikrarı (düşük arıza oranı ve yüksek kalite) gerektirir.

6. Uygulamadan bir örnek

Otomobil üreticisi Toyota, farklı donanımlara sahip çeşitli modeller için siparişler almaktadır (örneğin, sedan, station wagon, tavan pencereli/tavan penceresiz). 500 adet sedan ürettikten sonra üretim hattını yeniden ayarlayıp 300 adet station wagon üretmek yerine, Heijunka yöntemini kullanıyorlar. Montaj hattı, küçük partiler halinde veya hatta tek parça akışı (One-Piece Flow) şeklinde, örneğin sedan-station wagon-sedan-sedan-station wagon şeklinde otomobil üretebilmektedir. Bu, talebe esnek bir şekilde yanıt vermelerini sağlarken, aynı zamanda parçaları küçük ve düzenli partiler halinde tedarik etmek zorunda olan tedarikçiler için istikrarlı bir iş yükü sağlar.

7. Avantajlar

- Öngörülebilirlik ve istikrar: Hem atölyede hem de tedarik zincirinde stresi ve kaosu azaltır.
- Stokların azaltılması: “Her ihtimale karşı” büyük miktarda bitmiş ürün stoğu tutma ihtiyacını ortadan kaldırır.
- Esneklik: Şirket, müşteriye istenen ürünü çok daha hızlı bir şekilde teslim edebilir
.- Kaynakların optimum kullanımı: Hem çalışanların hem de makinelerin aşırı yükleme ve atıl kalma dönemlerinin birbirini izlemesini önler.

8. Riskler / Sınırlar

- Son derece kısa makine ayarlama süreleri gerektirir: Başarılı bir SMED olmadan Heijunka imkânsızdır, çünkü sık makine ayarlamaları verimliliği düşürür.
- Yüksek disiplin ve istikrar gerektirir: Süreçler son derece güvenilir olmalıdır (yüksek kalite, düşük makine arıza oranı).
- Uygulamanın karmaşıklığı: Doğru bir şekilde uygulanması ve sürdürülmesi en zor Lean tekniklerinden biridir.
- Benzersiz ürünlerin üretildiği özel sipariş üretimi için uygun değildir: Heijunka, belirli bir tekrarlanabilirlik derecesine sahip ürün ailelerinde en iyi şekilde işler.

9. Uygulamadan İpuçları

- Heijunka Kutusu, çok önemli bir görsel araçtır: Atölyedeki herkesin önümüzdeki saatlerde neler olacağını ve üretim siparişlerinin birbiriyle nasıl bağlantılı olduğunu anlamasına yardımcı olur.
- Önce üretim hacmini dengelemeye başlayın, ardından ürün çeşitliliğini ekleyin: İlk olarak, her gün aynı toplam ürün miktarını üretmeye çalışın. Ancak bundan sonra farklı ürün türlerinin karışımını dengelemeye odaklanın.
- Tedarikçileri unutmayın: Tedarikçilerle iletişim kurun ve onları sisteme dahil edin. Heijunka, onlar için ani büyük siparişler yerine istikrarlı ve öngörülebilir alımlar anlamına gelir.